پس ظاهر شد از آنچه گذشت كه هر خوانندگى كه در او تحرير آواز باشد ، و اين كس را به حزن يا فرح آورد حرام است مگرآنچه استثناء خواهد شد ، و اگر به طرب هم نيآورد به مذهب جمع كثيرى حرام است وچنين فردى ظاهراً نمىباشد ، زيرا كه مطربى كه گفته‌اند ؛ مراد اين است كه : آن نوع از آواز از شأنش اين باشد كه به طرب آورد ، و اگر نه گاه باشد كه كسى به هم رسد كه از هيچ آوازى به طرب نيايد ، چنانچه اگر عسل را تعريف كنند كه : چيز شيرينى است كه آدمى از آن محظوظ مىشود ، اگر به ندرت كسى را عسل بد آيد خلل در آن تعريف ندارد ، بلى يك قسم آواز هست كه اصل جوهر آواز خوشى دارد ، پس اگر قرآن را راست بخوانند ، وتحزينى در صوت بكنند كه در صدا حزنى به هم رسد ، امّا تكرير آواز وتحرير در آن نباشد ؛ آن ظاهراً غنا نيست ، و اين كه در بعضى احاديث وارد شده است كه « قرآن را به حزن بخوانند « 1 » » ، بر اين معنى محمول است ، و همچنين اخبارى كه دلالت دارد بر اينكه ائمه عليهم السلام به حزن تلاوت مىفرمودند ، و اخبار مخالف محمول بر تقيه است ، و احدى از علماى شيعه قرآن را در باب غناء استثناء نكرده است ، وقايل نشده‌است به رجحان غنا وخوانندگى درقرآن .

--> ( 1 ) - كافى : 2 / 614 حديث 2 .